Thần Hanuman

Một người đứng trên bờ biển cực nam Ấn Độ. Trước mặt là đại dương. Mênh mông. Không thấy bờ bên kia.

Bên kia là đảo Lanka. Là nơi nàng Sita bị giam giữ. Là nơi không một ai dám tới.

Người đứng trên bờ là Hanuman. Và ngay lúc này, ngài không biết mình mạnh đến nhường nào.

Theo sử thi Valmiki Ramayana, thuở nhỏ Hanuman bị các hiền giả đặt một lời nguyền. Lời nguyền ấy phong ấn sức mạnh của ngài. Ngài sẽ quên mình là ai, cho đến khi có người nhắc lại.

Và bây giờ, người nhắc lại đã lên tiếng.

Lão tướng khỉ Jambavan bước tới. Lão kể cho Hanuman nghe về chính ngài.

Rằng ngài là con của thần Gió Vayu và tiên nữ Anjana. Rằng thuở thơ ấu, ngài từng tưởng mặt trời là một trái chín đỏ, và bay vọt lên trời để bắt lấy. Rằng thần Indra đã ném sét trúng hàm ngài, và từ đó ngài mang tên Hanuman. Rằng các vị thần đã ban cho ngài ân huệ không vũ khí nào giết được.

Mỗi lời của Jambavan như một ngọn lửa. Hanuman lớn dần lên. Lớn dần lên. Ngài nhớ ra rồi.

Ngài đặt hai tay, hai chân lên núi Mahendra. Đá nứt. Hoa rơi. Cây cối ngả rạp theo hơi thở của ngài.

Rồi Hanuman nhảy.

Ngài lao đi vượt một trăm yojana giữa trời, như Sundara Kanda của sử thi ghi lại. Bóng ngài trải dài trên mặt nước như một đám mây bay.

Đại dương không để ngài qua dễ dàng.

Ngọn núi Mainaka trồi lên giữa biển, mời ngài dừng chân nghỉ. Hanuman chạm tay tạ ơn, nhưng không dừng lại. Sứ mệnh đang chờ.

Rồi rắn thần Surasa chắn ngang, há miệng đòi nuốt ngài. Hanuman thu mình bé xíu, lao thẳng vào miệng rắn, rồi vọt ra ngoài trước khi rắn kịp ngậm lại. Mưu trí, không phải sức mạnh.

Rồi quỷ cái Simhika rình dưới đáy biển, tóm lấy bóng ngài mà kéo xuống. Hanuman không nao núng. Ngài phóng nhanh, hạ con quỷ, và bay tiếp.

Cuối cùng, đảo Lanka hiện ra. Hanuman đáp xuống. Rồi ngài thu mình lại, nhỏ bằng một con mèo, lặng lẽ luồn vào thành trong đêm.

Ngài tìm khắp nơi. Và rồi, trong khu vườn Ashoka của hoàng cung, ngài thấy nàng.

Sita ngồi dưới gốc cây, gương mặt hốc hác vì nhịn ăn, mắt như cánh sen. Quanh nàng là lũ nữ quỷ canh giữ. Nhưng nàng vẫn ngẩng cao đầu.

Hanuman đợi lũ canh ngủ. Rồi ngài rón rén lại gần, và đặt vào tay nàng chiếc nhẫn của Rama.

Nàng lặng đi. Rồi hai tay nàng siết chặt chiếc nhẫn. Đây là người chồng của nàng đã gửi tới. Đây là hy vọng còn sống.

Nàng trao lại cho Hanuman báu vật chudamani, chiếc trâm cài tóc quý mà cha nàng đã tặng trong ngày cưới. Hãy mang về cho chàng, nàng nói. Để chàng biết ta vẫn đợi.

Theo sử thi, trước khi rời Lanka, ngài để mình bị bắt, bị trói bằng vũ khí thần Brahmastra, và bị điệu tới trước mặt vua quỷ Ravana. Em trai Ravana là Vibhishana, người ngay thẳng, can ngăn không được giết sứ giả. Ravana bèn ra lệnh đốt cháy đuôi Hanuman.

Lũ quỷ quấn vải tẩm dầu quanh đuôi ngài, châm lửa, rồi diễu ngài qua các con phố trong tiếng trống.

Nhưng ngọn lửa không đốt được Hanuman. Theo kinh văn, lời cầu nguyện của Sita và ân huệ của thần lửa đã chở che ngài.

Và rồi, hình phạt biến thành vũ khí.

Hanuman tự thoát trói. Ngài nhảy lên mái nhà. Với cái đuôi đang cháy, ngài châm lửa từ dinh thự này sang dinh thự khác. Cả Lanka rực sáng trong đêm.

Nhưng có một ngôi nhà ngài cố ý chừa lại. Đó là nhà của Vibhishana, người đã chọn điều thiện. Ngay giữa lòng địch, Hanuman vẫn phân biệt được kẻ ác và người ngay. Đây là sứ mệnh giải cứu, không phải sự tàn phá. Xong việc, ngài nhúng đuôi xuống biển cho lửa tắt.

Hanuman trở về. Rama dẫn đại quân vượt biển, cuộc chiến với Ravana nổ ra. Và trong một đêm tối của chiến trận, người em của Rama là Lakshmana ngã xuống trọng thương. Chỉ có thảo dược thần trên dãy Himalaya mới cứu được. Hanuman bay đi tìm. Nhưng khi tới nơi, cây thuốc tự ẩn mình, ngài không nhận ra được từng loại.

Vậy là Hanuman làm điều không ai ngờ. Ngài luồn tay xuống chân núi, và bứng cả đỉnh núi lên. Ngài mang nguyên một đỉnh núi bay về chiến trường. Và Lakshmana được cứu sống.

Cả nhà ơi, hình bóng đoàn quân khỉ của Hanuman còn in dấu trên đất Việt mình.

Tại Tháp Khương Mỹ ở Quảng Nam, có niên đại thế kỷ thứ chín đến mười một sau Công nguyên, người Chăm xưa đã khắc lên đá cảnh đoàn quân khỉ vanara vác đá xây cầu vượt biển sang Lanka. Theo nhà nghiên cứu Trần Kỳ Phương, một số phiến đá ấy nay được lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm ở Đà Nẵng.

Xa hơn nữa, tại Trà Kiệu, tấm bia ký của vua Prakasadharman từ thế kỷ thứ bảy đã dâng thánh địa cho Valmiki, tác giả của sử thi Ramayana. Nghĩa là câu chuyện này đã được tôn vinh trên đất Việt từ mười bốn thế kỷ trước.

Và trong cuốn Lĩnh Nam chích quái của người Việt thế kỷ mười bốn, truyện Dạ Xoa kể lại một bản Ramayana Việt hóa, trong đó chính quân khỉ đã đánh bại vua quỷ và cứu được người con gái. Đoàn quân của Hanuman, kể bằng tiếng Việt mình.

Đại dương vẫn còn đó. Và luôn có ai đó dám nhảy.