Thần Indra

Trong thiên đình, không ai dám mang tin xấu đến cho vua.

Nhưng hôm đó, có người phải nói. Người dân làng Vrindavan dưới trần gian đã ngừng cúng tế thần Indra. Không một lễ vật. Không một lời khẩn cầu. Họ đã quay lưng.

Theo huyền thoại Hindu trong Bhagavata Purana, Indra là vua của chư thiên, chúa tể thiên giới Svarga. Ngài cầm Vajra, vũ khí sấm sét vĩ đại. Suốt bao nhiêu thế kỷ, người dân đồng bằng Ấn Độ ngước nhìn trời mà cầu ngài, xin ngài mở tay, để mưa xuống, để lúa lên, để cuộc sống tiếp tục.

Và bây giờ, có một ngôi làng nhỏ dám không cầu ngài nữa.

Đó là nỗi đau của người quen được mọi người ngước nhìn, bỗng nhận ra mình đã bị bỏ qua.

Indra nghe tin và nổi giận.

Ngài không hỏi tại sao ngôi làng đó thay đổi. Ngài không xuống tìm hiểu. Ngài chỉ biết rằng mình là vua, và vua thì phải được thờ phụng.

Ngài triệu tập đám mây mưa Samvartaka, đám mây trận dùng để trừng phạt, và sai xuống Vrindavan.

Mưa bắt đầu. Không phải mưa thường. Đó là mưa của cơn giận.

Ngày đầu tiên, nước ngập đường. Ngày thứ hai, nước vào sân nhà. Sấm sét nổ liên hồi. Bầu trời tối sầm như đêm giữa trưa. Người dân làng nhốn nháo chạy tìm chỗ trú.

Nhưng Indra nhìn xuống và thấy một điều kỳ lạ.

Giữa cơn mưa trắng xóa, có một ngọn núi đang nổi lên.

Không phải núi từ đất mọc lên. Đó là núi Govardhan, ngọn núi ngay cạnh làng, được một cậu bé xanh lam nâng lên bằng ngón tay út. Toàn bộ người dân làng, đàn bò, trẻ em, người già, tất cả đều tụ vào dưới bóng núi đó. Khô ráo. Bình thản. Không ai hoảng loạn.

Theo Bhagavata Purana, cậu bé ấy là Krishna. Nhưng từ trên cao, Indra chỉ nhìn thấy một đứa trẻ đang giơ ngón tay, và cả cơn giận của ngài đang đổ xuống thành vô nghĩa.

Ngài cho mưa thêm. Mưa nặng hơn.

Ngọn núi không rung. Ngón tay không run.

Ngày thứ ba. Ngày thứ tư. Ngày thứ năm.

Indra nhìn xuống và bắt đầu thấy điều gì đó mà ngài chưa bao giờ muốn nhìn thấy. Ngài thấy chính mình. Một vị vua đang dùng mưa lũ để cưỡng ép một ngôi làng nhỏ phải quay lại cầu ngài. Ngài đang dùng Vajra, vũ khí dành để bảo vệ, như một cái roi để đòi sự thờ phụng.

Đó không phải quyền năng của một vị vua.

Đó là nỗi sợ của một người cần được người khác xác nhận mình có giá trị.

Ngày thứ bảy, Indra dừng mưa.

Ngài ngồi trong thiên đình rất lâu. Rồi ngài xuống.

Ngài cỡi trên lưng Airavata, con voi trắng của thiên giới, bước qua những đám mây còn đang tan. Ngài xuống đến gần làng Vrindavan. Ngài nhìn thấy Krishna đang đặt ngọn núi xuống, nhẹ nhàng như đặt một tờ lá.

Và Indra, vua của chư thiên, người được ca ngợi trong khoảng hai trăm năm mươi bài thánh ca Rig Veda, nhiều hơn bất kỳ vị thần nào khác, cúi đầu.

Không có tiếng sấm. Không có tia chớp. Chỉ có một vị vua và một cậu bé đứng giữa đất trời còn ướt đẫm.

Khi câu chuyện trong Bhagavata Purana được kể lại, lời Krishna nói với Indra thường được hiểu như thế này: sự vĩ đại thực sự không cần được thờ phụng để cảm thấy mạnh. Cây cho bóng mát không cần ai cảm ơn. Mưa nuôi dưỡng đất không cần ai lạy. Khi một vị thần dùng sức mạnh để đòi sự kính trọng thay vì xứng đáng với nó, ngài đã mất đi điều quan trọng hơn Vajra rất nhiều.

Đây là bài học khiến Indra thay đổi.

Không phải sự thất bại mới làm ngài thay đổi. Mà là khoảnh khắc ngài thành thật nhìn lại mình, nhìn thấy sự khác biệt giữa người dùng sức mạnh để bảo vệ, và người dùng sức mạnh để kiểm soát.

Nhưng Indra còn có một đời sống khác, xa hơn Vrindavan. Từ rất lâu, hình tượng ngài đã vượt qua núi Hy Mã Lạp Sơn, vượt biển, và theo dòng chảy của tư tưởng Phật giáo vào lòng văn hóa châu Á.

Trong Phật giáo, Indra trở thành Shakra, tiếng Pali là Sakka, tiếng Việt gọi là Đế Thích Thiên Vương. Vẫn là vua cõi trời, trong một truyền thống khác. Trong truyền thống Phật giáo, Đế Thích là người bảo vệ Phật pháp, người cúi đầu kính lễ Đức Phật và lắng nghe lời Phật dạy.

Trong nhiều ngôi chùa theo truyền thống Phật giáo Bắc truyền tại Việt Nam, Đế Thích Thiên Vương vẫn hiện diện trong tranh thờ và tượng điêu khắc, trang nghiêm như một vị vua cõi trời.

Còn ở Vrindavan, câu chuyện của Indra khép lại trong một khoảnh khắc rất lặng. Mưa đã tạnh hẳn. Ngọn núi Govardhan đã về lại chỗ cũ bên làng. Đám mây Samvartaka đã tan, và Vajra nằm yên trong tay ngài. Vị vua từng sợ bị bỏ qua giờ không cần ai ngước nhìn mình nữa. Ngài chỉ lặng lẽ cúi đầu trước cậu bé xanh lam, như người vừa đi qua cơn giận của chính mình và tìm lại được sự bình yên.