Thần Vishnu
Trên mặt đại dương vũ trụ rộng không cùng, một vị thần nằm ngủ trên lưng con rắn nghìn đầu. Da ngài màu xanh lam như bầu trời sâu thẳm. Bốn cánh tay buông nhẹ, mỗi tay cầm một bảo vật thiêng. Bên dưới ngài, con rắn Ananta Sesha cuộn tròn thành chiếc giường bồng bềnh trên sóng. Đó là hình ảnh thần Vishnu, Đấng Bảo tồn trong đạo Hindu, vị thần được nhắc đến chín mươi ba lần trong bộ kinh cổ nhất thế giới, kinh Rig-Veda.
Trong vũ trụ quan của đạo Hindu có một bộ ba thần linh mà người ta gọi là Trimurti. Ba vị đó là Brahma, người tạo ra vũ trụ. Vishnu, người gìn giữ và bảo tồn vũ trụ. Và Shiva, người hủy diệt để vũ trụ được tái sinh. Ba vị, ba vai trò, nhưng cùng là một Thực tại duy nhất. Và trong ba vị ấy, Vishnu là Đấng đứng giữa, là người cầm cân nảy mực, là người đảm bảo rằng cuộc sống tiếp tục chảy đều và muôn loài được che chở.
Hình tượng của Vishnu không chỉ đẹp mà còn đầy ý nghĩa. Da ngài màu xanh lam, màu của bầu trời vô tận và đại dương bao la. Bốn cánh tay tượng trưng cho hai cõi, hai tay phía trước hướng về thế giới vật chất, hai tay phía sau hướng về cõi linh thiêng. Trên ngực ngài có dấu Srivatsa, biểu tượng của người vợ yêu quý là nữ thần Lakshmi.
Bốn bảo vật trên bốn cánh tay ngài, mỗi thứ một ý nghĩa. Vỏ ốc Panchajanya tượng trưng cho nguồn gốc sáng tạo. Thần luân Sudarshana là bánh xe chân lý quay không ngừng. Chùy Kaumodaki là sức mạnh thể xác và tâm linh. Và hoa sen Padma nở giữa bùn lầy mà không vướng bụi, tượng trưng cho sự giải thoát và trí tuệ.
Vishnu không đi một mình. Ngài cưỡi trên lưng Garuda, đại bàng thần thiêng, biểu tượng của ánh sáng. Bên cạnh ngài luôn có nữ thần Lakshmi, vợ ngài, vị thần của sự thịnh vượng và vẻ đẹp.
Nhưng điều cả nhà sẽ nhớ mãi về Vishnu chính là mười hóa thân của ngài, gọi là Dashavatara. Đây là mười lần Vishnu giáng trần với hình dạng khác nhau để cứu vớt muôn loài.
Ngài hóa thành Matsya, con cá khổng lồ, cứu tổ tiên Manu khỏi trận đại hồng thủy và thu hồi bộ kinh Vệ-đà bị ác quỷ đánh cắp. Ngài hóa thành Kurma, con rùa vũ trụ, lưng đỡ cả ngọn núi Mandara khi thần linh khuấy đại dương tìm nước trường sinh. Ngài hóa thành Varaha, lợn rừng vĩ đại, lặn xuống đáy biển nâng trái đất lên khỏi tay ác quỷ. Ngài hóa thành Narasimha, nửa người nửa sư tử, bảo vệ tín đồ và trừng trị cái ác.
Mỗi lần Vishnu giáng trần, đó là một lần muôn loài được cứu lấy.
Ngài hóa thành Vamana, người lùn Bà-la-môn, mà trong ba bước chân bao trùm cả ba thế giới.
Rồi ngài hóa thành Parashurama, chiến binh tu sĩ cầm rìu, đứng lên phục hồi trật tự. Ngài hóa thành Rama Chandra, người hùng sử thi Ramayana, cùng người vợ Sita yêu dấu và em trai Lakshman chiến đấu chống vua ác quỷ Ravana. Câu chuyện của Rama là một trong những câu chuyện được kể đi kể lại nhiều nhất trong lịch sử loài người. Sau đó ngài hóa thành Krishna, hóa thân được yêu mến nhất, người truyền đạt những lời dạy sâu sắc trong Bhagavad Gita cho chiến sĩ Arjuna.
Hóa thân thứ chín được xem là Siddhartha Sakyamuni, tức Đức Phật Thích Ca, thể hiện sự tiếp nhận và tôn trọng truyền thống Phật giáo của triết học Hindu. Và hóa thân thứ mười, Kalkin, vẫn chưa xuất hiện. Vào thời tận thế, Vishnu sẽ cưỡi ngựa trắng với thanh kiếm cháy rực, tiêu diệt cái ác cuối cùng trước khi vũ trụ được tái sinh.
Cả nhà ơi, câu chuyện về thần Vishnu không chỉ thuộc về Ấn Độ. Theo tài liệu của Khoa Đông phương học thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, hình tượng Vishnu đã lan tỏa khắp châu Á. Ở Campuchia, ở Indonesia, ở Thái Lan, ở Lào, câu chuyện về ngài đã được dệt vào kiến trúc, vũ điệu và nghệ thuật qua nhiều thế kỷ.
Và ở Việt Nam, người Chăm trong suốt nhiều thế kỷ đã dựng lên những ngôi tháp đá để thờ phụng ngài. Những bức điêu khắc Chăm được lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm ở Đà Nẵng, và những ngôi tháp còn đứng tại Mỹ Sơn, tại Nha Trang, tại Ninh Thuận, chính là dấu tích của một nền văn minh đã từng say mê Đấng Bảo tồn.
Triết học Hindu có một câu nói trong kinh Rig-Veda mà cả nhà có thể sẽ muốn nhớ mãi: "Thần linh được gọi bằng nhiều tên, nhưng đó chỉ là tiếng vang của Một Thực tại duy nhất."
Dù ngàn năm trôi qua, dù cách Ấn Độ bao xa, hình ảnh vị thần da xanh lam ấy vẫn còn sống trong từng đường chạm trổ trên đá tháp Chăm. Còn sống trong những câu chuyện người Chăm kể cho con cháu nghe qua bao nhiêu thế hệ. Đấng Bảo tồn vẫn ở đây.