Võ Thị Sáu

Ở nghĩa trang Hàng Dương trên đảo Côn Sơn, có một ngôi mộ lúc nào cũng tươi hoa. Sáng sớm, khi sương biển chưa tan, người ta đã thấy những bó hoa vừa được đặt xuống. Chiều tối, khi gió từ biển thổi vào, hoa mới vẫn còn đó, như ai đó vừa ghé qua lần nữa. Ngôi mộ ấy là của Võ Thị Sáu, người con gái đất đỏ Bà Rịa mà cả nước thương nhớ.

Cả nhà ạ, câu chuyện của cô bắt đầu từ một vùng đất có tên nghe rất thật. Đất Đỏ. Đất ở đây đỏ như gạch nung, đỏ vì đất bazan màu mỡ mà người miền Đông Nam Bộ quen thuộc từ bao đời. Năm một nghìn chín trăm ba mươi ba, một bé gái chào đời tại thôn Phước Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa. Cha cô là người phu xe ngựa, mẹ bán bún ở chợ. Nhà nghèo, nhưng tiếng cười trẻ con thì chưa bao giờ thiếu.

Cô bé lớn lên trong những năm tháng đất nước còn chìm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Xung quanh cô là tiếng thở dài của người lớn, những buổi chợ vắng người vì thuế má nặng nề. Người lớn thì thầm. Cô bé lắng nghe. Và khi bạn bè cúi đầu, cô ngẩng lên. Khi người khác im lặng, cô hỏi tại sao.

Năm một nghìn chín trăm bốn mươi bảy, khi mới mười bốn tuổi, Võ Thị Sáu gia nhập Công an xung phong. Một cô bé nhỏ người, gầy gò, đi trong đêm giữa những cánh đồng đất đỏ. Cô sợ không? Có lẽ cô sợ. Nhưng cô vẫn đi.

Ngày mười bốn tháng bảy năm một nghìn chín trăm bốn mươi chín, quân Pháp tổ chức lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh của họ ngay giữa chợ Đất Đỏ. Một màn phô trương quyền lực, giữa ban ngày. Võ Thị Sáu tham gia vụ tấn công vào buổi lễ đó.

Cô bị bắt ngay sau đó không lâu.

Những ngày bị giam giữ, bị dồn ép khai ra tên đồng đội, bị dẫn từ nhà lao này sang nhà lao khác, cô vẫn giữ im lặng. Tháng tư năm một nghìn chín trăm năm mươi, tòa án quân sự Pháp tuyên án tử hình cô.

Luật sư bào chữa dựa vào tuổi tác. Cô chưa đủ mười tám. Chưa đủ tuổi chịu hình phạt cao nhất theo luật. Tòa bác bỏ.

Họ đưa cô ra Côn Đảo, nơi không có đường trở về. Cô là người phụ nữ đầu tiên bị tử hình tại đây.

Cả nhà đã từng nghe tên Côn Đảo chưa? Đó là một quần đảo nhỏ ngoài khơi Vũng Tàu, xanh mướt và đẹp như một viên ngọc giữa biển. Nhưng suốt thời thuộc địa, hòn đảo ấy là nơi giam giữ những người bị chính quyền coi là kẻ thù nguy hiểm nhất. Những người đặt chân lên đó thường không trở về.

Sáng ngày hai mươi ba tháng một năm một nghìn chín trăm năm mươi hai, trời còn mờ sương, gió biển mang theo hơi lạnh từ ngoài khơi. Người ta dẫn Võ Thị Sáu ra pháp trường.

Viên cai ngục đưa cho cô một tấm vải để bịt mắt. Cô từ chối. Cô muốn nhìn. Cô muốn nhìn bầu trời, nhìn biển, nhìn mảnh đất mà cô yêu thương đến tận giây phút cuối. Và trước khi hàng súng nổ, cô hát. Một bài ca yêu nước, cất lên giữa buổi sáng mờ sương, trên hòn đảo giữa biển Đông.

Cô ra đi khi mới mười chín tuổi.

Hồ sơ của nhà tù Pháp ghi ngắn gọn: chết ngày hai mươi ba tháng một năm một nghìn chín trăm năm mươi hai, bằng đạn súng. Không có gì thêm. Nhưng người Côn Đảo nhớ. Họ chôn cô tại nghĩa trang Hàng Dương, và từ đó về sau, họ không bao giờ để ngôi mộ ấy thiếu hoa.

Năm một nghìn chín trăm chín mươi ba, Nhà nước Việt Nam truy tặng cho cô danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Ở Đất Đỏ quê cô, có một ngôi trường mang tên Võ Thị Sáu. Trẻ con học dưới cái tên ấy mỗi ngày, trên vùng đất đỏ như gạch nung mà cô đã lớn lên.

Nhưng điều đẹp nhất không phải là những danh hiệu hay những tấm biển tên trường. Đó là những bông hoa.

Người dân Côn Đảo và khách từ đất liền mang hoa đến mộ cô Sáu như việc thăm một người thân. Theo tín ngưỡng dân gian của người Côn Đảo, cô đã trở thành người che chở cho hòn đảo, giữ bình yên cho đất và biển nơi đây. Đây là niềm tin được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, ấm áp và chân thành như chính những bó hoa tươi.

Có những đêm ở Côn Đảo, khi gió thổi nhẹ qua rừng phi lao, khi sóng vỗ nhẹ nhàng vào bờ đá, người ta cảm thấy một điều gì đó khó nói thành lời. Một sự bình yên. Một sự che chở. Như thể cô gái đất đỏ Bà Rịa năm xưa vẫn còn đó, vẫn hát, vẫn yêu thương mảnh đất này.

Và hoa trên mộ cô chưa bao giờ ngừng được đặt xuống.