Vườn quốc gia Mũi Cà Mau
Cả nhà biết không, có những vùng đất đang lớn lên từng ngày. Vườn quốc gia Mũi Cà Mau là một trong số đó, và câu chuyện của nó không bắt đầu bằng biểu tượng hay công trình, mà bắt đầu bằng bùn, bằng rễ đước bám vào phù sa, bằng hai dòng thủy triều gặp nhau ở chân trời.
Vườn quốc gia Mũi Cà Mau được thành lập ngày mười bốn tháng bảy năm hai nghìn không trăm lẻ ba, trên cơ sở nâng cấp Khu bảo tồn thiên nhiên Đất Mũi. Vườn có tổng diện tích tự nhiên bốn mươi mốt nghìn tám trăm sáu mươi hai héc ta, gồm mười lăm nghìn hai trăm sáu mươi hai héc ta phần đất liền và hai mươi sáu nghìn sáu trăm héc ta phần ven biển.
Tầm vóc quốc tế của vùng đất này được hai hệ thống lớn ghi nhận.
Thứ nhất là Ramsar. Vườn quốc gia Mũi Cà Mau là khu Ramsar số hai nghìn không trăm tám mươi tám của thế giới, được Ramsar Sites Information Service chỉ định vào ngày mười hai tháng mười hai năm hai nghìn không trăm mười ba. Ramsar là công ước quốc tế về bảo vệ các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng đặc biệt, không phải là giải thưởng du lịch. Khi một nơi vào danh sách Ramsar, điều đó có nghĩa là giá trị sinh thái của nó được xác nhận ở cấp độ toàn cầu.
Thứ hai là UNESCO. Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau được UNESCO công nhận năm hai nghìn không trăm lẻ chín. Vườn quốc gia Mũi Cà Mau là một trong ba vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển này, cùng với Vườn quốc gia U Minh Hạ và dải rừng phòng hộ ven Biển Tây.
UNESCO chỉ ra một chi tiết khoa học quan trọng về vùng đất này: đây là nơi duy nhất ở Việt Nam có hai chế độ thủy triều tương tác. Từ Biển Đông và Biển Tây, hai nhịp triều khác nhau gặp nhau tại khu vực Mũi Cà Mau. Sự tương tác đó thúc đẩy quá trình bồi tụ trầm tích, hình thành bãi bùn và tạo ra sinh cảnh mới. Nói cách khác, đây là một vùng đất đang được hình thành thêm. Không phải bằng phép màu mà bằng cơ học của nước, phù sa và rễ cây.
Rừng ngập mặn là nhân vật chính của câu chuyện đó. Những cây đước, cây mắm bám rễ vào lớp bùn mới, giữ trầm tích, chắn sóng và tạo nơi trú ẩn cho sinh vật. Trang thông tin quốc gia về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học ghi Vườn quốc gia có chín mươi ba loài chim, hai mươi sáu loài thú, bốn mươi ba loài bò sát, chín loài lưỡng cư và hai trăm ba mươi ba loài thủy sản. UNESCO còn nêu thêm một số loài đáng chú ý trong khu dự trữ sinh quyển như khỉ đuôi dài, già đẫy Java, cò lạo Ấn Độ và bồ nông chân xám.
Trong khuôn viên Công viên văn hóa du lịch, cả nhà sẽ gặp những công trình kể nhiều lớp câu chuyện: mốc tọa độ quốc gia, cột mốc điểm cuối đường Hồ Chí Minh tại cây số hai nghìn bốn trăm ba mươi sáu, cột cờ Hà Nội cao bốn mươi lăm mét, biểu tượng con tàu Mũi Cà Mau và đền thờ Lạc Long Quân.
Nếu đoàn đặt tuyến xuyên rừng, cả nhà sẽ luồn ca nô qua những kênh rạch chìm dưới tán đước, nước đen như mực, rễ cây đan vào nhau thành những vòm thiên nhiên. Điểm dừng có thể là bãi bồi còn ướt phù sa, là Giếng Trời, cồn Ông Trang hay trạm kiểm lâm giữa rừng sâu.
Rừng ngập mặn ở đây không chỉ là phong cảnh. Đó là hệ thống bảo vệ tự nhiên cho toàn bộ vùng ven biển, là nơi sản sinh nguồn thủy sản và điều hòa khí hậu. Khi đứng ở mũi đất cuối cùng của Tổ quốc, nghe hai dòng triều gặp nhau, nhìn hàng đước vươn rễ xuống lớp bùn còn mới, cả nhà đang đứng trên một mảnh đất vẫn đang tiếp tục được sinh ra.