Lê Trung Tông
Buổi sớm ở Hoa Lư, sương còn lạnh trên tay vịn đá. Một cậu bé đứng bên thềm cung, khẽ áp lòng bàn tay lên mặt đá ướt, rồi ngước nhìn dãy núi vây quanh kinh đô. Cậu bé ấy là Lê Long Việt, con của vua Lê Đại Hành. Và vùng đất đẹp đến nghẹn lời này chính là nhà của em.
Lê Long Việt sinh năm chín trăm tám mươi ba, ngay giữa kinh thành Hoa Lư. Cha em là vua Lê Đại Hành, người mà sử sách quen gọi là Lê Hoàn. Trước đó, vào năm chín trăm tám mươi, vua cha đã lập nên nhà Tiền Lê, vẫn giữ quốc hiệu Đại Cồ Việt, nghĩa là nước Việt lớn, và chọn Hoa Lư làm nơi đóng đô.
Lớn lên giữa lòng kinh đô ấy, Lê Long Việt được vua cha thương yêu và tin cậy. Năm chín trăm tám mươi chín, khi em còn rất nhỏ, vua cha phong cho em làm Nam Phong vương. Với người xưa, một tước vị không chỉ là danh phận. Đó là một niềm gửi gắm. Vua cha nhìn vào đứa con này, và thấy ở đó một phần tương lai của cả dòng họ.
Rồi một nỗi buồn lớn ập đến trong cung. Người anh cả của em, vốn được vua cha chọn làm thái tử, làm người sẽ nối ngôi mai sau, đã mất sớm. Trong triều, trong lòng vua cha, bỗng có một khoảng trống không gì lấp nổi.
Cả nhà thử hình dung buổi ấy mà xem. Một người cha vừa mất đi đứa con mình từng đặt trọn kỳ vọng. Vua Lê Đại Hành đưa mắt nhìn khắp các con mình, chậm rãi, lặng lẽ. Rồi ánh mắt ấy dừng lại nơi Lê Long Việt, người con thứ ba. Vua cha chọn em làm thái tử, người sẽ gánh vác giang sơn về sau.
Mà giang sơn ấy đâu có nhẹ. Nhà Tiền Lê đứng vững trên vùng đất Hoa Lư, một kinh đô từng là trái tim của cả một quốc gia. Nơi đây vua tôi bàn việc nước. Nơi đây dân chúng cày cấy, dựng nhà, sinh con. Tất cả những điều đó, một ngày kia, sẽ đặt lên đôi vai của cậu bé từng áp tay lên mặt đá ướt buổi sớm.
Đó mới là điều khiến câu chuyện này ấm lòng. Giữa nỗi mất mát, vua cha vẫn tin rằng đứa con này đủ hiền, đủ vững để giữ gìn cơ nghiệp mà cả nhà đã dựng nên. Một tấm lòng của người cha, gửi trọn vào con.
Ngày nay, vùng đất ấy thuộc về Ninh Bình, nằm trong quần thể danh thắng Tràng An. Cả nhà có thể về đó, đi giữa những ngọn núi đá vôi soi bóng xuống dòng sông, bước trên chính những thềm đá mà người xưa từng qua lại. Đâu đó trong làn sương sớm, ta như còn thấy một bàn tay nhỏ khẽ áp lên mặt đá ướt.
Hơn một nghìn năm trước, đã có một cậu bé hoàng tử cũng ngước nhìn chính những vách núi ấy, lớn lên trong tình thương của vua cha. Núi vẫn còn đó, sông vẫn còn đó, và câu chuyện về niềm tin của người cha dành cho con vẫn còn vương trong làn sương sớm Hoa Lư.