Vua Trần Thuận Tông
Buổi sớm trong cung Thăng Long, nắng mới rọi qua khung cửa, đậu nhẹ lên một trang sách đang mở. Có một chàng trai trẻ ngồi đó thật lặng, lưng thẳng, hơi thở êm, đôi mắt dõi theo từng con chữ. Quanh chàng, cả gian phòng yên ắng như mặt nước hồ thu, không một gợn sóng. Chàng trai trẻ ấy khoác trên mình tấm áo của một vị vua. Cả nhà ạ, người ngồi đọc sách trong nắng sớm hôm ấy chính là vua Trần Thuận Tông.
Ông tên thật là Trần Ngung. Ông là con của vua Trần Nghệ Tông, một vị vua mà có lẽ cả nhà mình từng nghe kể.
Theo sử sách, ông sinh năm một nghìn ba trăm bảy mươi bảy. Vậy là Trần Ngung lớn lên giữa một mái nhà nối đời làm vua của nhà Trần, ở đất Thăng Long xưa.
Cả nhà biết không, ông lên làm vua khi tuổi hãy còn rất nhỏ. Năm một nghìn ba trăm tám mươi tám, người ta đặt lên vai chàng trai trẻ ấy cả một ngai vàng. Một cậu bé chưa lớn hẳn, bỗng được gọi là vua của một nước.
Thử hình dung mà xem. Ở tuổi ấy, nhiều bạn nhỏ còn mải nô đùa, còn nũng nịu bên cha mẹ. Vậy mà chàng đã phải khoác áo bào, ngồi giữa chốn cung điện trang nghiêm. Hẳn nhiều người sẽ thấy bồn chồn, lo lắng lắm.
Nhưng điều đặc biệt ở Trần Thuận Tông, là chàng giữ được một tâm hồn rất đỗi bình lặng. Sử ghi ông là người trầm tĩnh, ít nói, hướng vào bên trong. Giữa bao tiếng ồn ào của cung điện, chàng vẫn ngồi yên đó.
Cả nhà thử hình dung gian phòng đọc sách của chàng buổi sớm. Một ngọn đèn còn vương chút ánh, một trang giấy khẽ lật, tiếng sột soạt nhỏ thôi mà nghe rõ mồn một. Ngoài khung cửa, khoảng sân vắng đang dần sáng lên trong nắng mới. Cả gian phòng lặng đến mức nghe được cả hơi thở của chính mình.
Chàng yêu những khoảng lặng như thế. Theo sử sách, ông là người mộ đạo, lòng luôn hướng về điều thiện. Có người tìm niềm vui ở chốn đông đúc, ồn ã. Còn chàng trai trẻ này lại thấy đủ đầy trong một buổi sáng yên ả, một hơi thở đều.
Và chàng còn yêu một điều nữa, đó là chữ nghĩa.
Trần Thuận Tông quý sách vở, quý sự học. Chàng tin rằng một đất nước muốn vững bền thì phải có nhiều người hiền tài, nhiều người chịu khó học hành. Bởi thế, chàng đặc biệt để tâm tới việc chọn người tài cho nước nhà.
Theo sử sách, năm một nghìn ba trăm chín mươi sáu, ông cho sửa đổi lại phép thi cử. Ông đặt ra một lối thi mới, gọi là lối văn bốn kỳ. Nghĩa là người đi thi sẽ phải làm bài qua bốn vòng, mỗi vòng một dạng văn khác nhau, để người chấm thấy được hết cái tài, cái học của họ.
Nhờ vậy, người thật sự có tài sẽ có cơ hội được chọn để cùng lo việc nước. Cả nhà thấy không, đó là tấm lòng của một người vua yêu chữ, biết quý người hiền.
Cả nhà ạ, có lẽ điều đáng nhớ nhất ở vua Trần Thuận Tông, không phải là chàng đã làm những việc lớn lao đến đâu. Mà là cái tâm hồn bình lặng chàng luôn gìn giữ. Một người trẻ tuổi, ngồi trên ngai vàng, mà sáng nào cũng tìm về với trang sách và một khoảng lặng. Vẫn yêu từng con chữ, vẫn hướng về những điều hiền lành.
Vậy nên, mỗi khi cả nhà nhắc tới vua Trần Thuận Tông, hãy hình dung lại buổi sớm trong cung Thăng Long năm xưa. Nắng vàng rọi qua khung cửa. Một trang sách mở ra êm ả. Và một chàng trai trẻ ngồi đó thật lặng, lưng thẳng, hơi thở đều, lòng bình yên như nước hồ thu. Một vị vua trẻ tìm thấy sự an nhiên giữa những trang sách. Đó chính là vua Trần Thuận Tông mà cả nhà mình hãy nhớ tới, thật nhẹ nhàng và thật bình yên.